Rat je sukob koji uključuje organiziranu upotrebu oružja i fizičke sile od strane država ili drugih društvenih grupa. Zaraćene strane obično drže teritoriju, koju mogu
dobiti ili izgubiti; a svaka posjeduje vodećeg pojedinca ili tijelo koje
se može predati ili kolabirati, te tako završiti rat. Sve do kraja drugog svjetskog rata, vladao je običaj da učesnici u ratu izdaju formalne objave rata. U posljednje vrijeme se često koriste alternativni izrazi za rat, najčešće u svrhu eufemističkog izbjegavanja ograničenja rata, što uključuje oružani sukob, neprijateljstva i policijska akcija. Vrijeme kada nema formalnog rata, usprkos mogućnosti međunarodnih i unutrašnjih napetosti, se naziva mir. Međutim, neki smatraju da je definicija mira složenija. Pri tome se često citira Baruch Spinoza (1632-1677) koji je rekao da “mir nije odsutstvo rata, nego vrlina, duševno stanje, odnosno sklonost
dobroj volji, povjerenju i pravdi. ”Ratovi se obično odvijaju u nizovima
vojnih pohoda između dvije zaraćene strane, a povod su im, osim drugih stvari, nesuglasice oko pitanja suvereniteta, teritorije, prirodnih resursa, religije ili ideologija. Rat koji za svrhu ima osloboditi okupiranu zemlju se naziva oslobodilački rat; rat između frakcija unutar jedne države je građanski rat.
Većina stručnjaka vjeruje da rat ili fenomeni slični ratu postoje od nastanka moderne ljudske vrste, odnosno od vremena nastanka
organiziranih ljudskih društava.
Dok je prahistorijsko ratovanje u mnogo čemu bilo slično lovu, odnosno imalo oblik zasjeda i prepada, odnosno pljačkaških pohoda među grupama lovaca-sakupljača, razvoj civilizacije je sa sobom donio značajne promjene u načinu njihovog vođenja.Sjedilačke, odnosno poljoprivredne društvene grupe su daleko više vezane uz određenu teritoriju, a višak
hrane i podjela rada omogućava da se počne proizvoditi bolje oružje, odnosno razvijati posebne društvene grupe ratnika koje će predstavljati prve organizirane vojske.
Rat je kroz historiju bio izvorom ozbiljnih etičkih dilema.Iako su mnoge drevne države, narodi i kulture, isto kao i neke danas,
na rat gledali kao plemenitu djelatnost i uglavnom pozitivni društveni
fenomen, s vremenom su se pojavile dileme o etičkoj opravdanosti rata.
Danas se na rat općenito gleda kao na nepoželjnu, a za neke i moralno
neprihvatljivu djelatnost. S druge strane mnogi vjeruju kako je rat,
ili barem pripravnost za njega u svrhu odvraćanja, nužan za odbranu
zemlje i drugih vrijednosti. Pacifisti, pak, vjeruju daje rat po prirodi nemoralan te da se ne bi smio nikada voditi po bilo
kakvim okolnostima. Taj je stav strastveno propovijedio indijski vođa
Mohandas (Mahatma) Gandhi.S druge strane, negativan pristup prema ratu je u historijskom smislu
tek relativno nedavno postao široko raširen. Prije toga su mnogi
veliki mislioci, kao Heinrich von Treitschke, vidjeli rat kaonajplemenitiju djelatnost čovječanstva, odnosno onu u kojoj vrline kao
hrabrost i čast igraju mnogo važniju ulogu nego neke druge. Nasamom početku prvog svjetskog rata je poznatipisac Thomas Mann napisao, Nije li mir ništa drugo do procesgrađanskog onečišćenja, a rat element pročišćenja, oslobođenja i velike
nade? Ovakav stav je bio službeno prihvaćen od mnogih drevnih društava
kao što su Sparta i Rim a 1930-ih ufašističkim državama. Poraz fašističkih država imilitarističkih režima u drugom svjetskom ratu, šok zbog dotada nezapamćenih razaranja i upotrebe nuklearnog oružja, te poratni porast duljine i kvalitete života je, pogotovo u zapadnim
industrijskim zemljama, dosta pridonio da se na rat gleda kao negativnu
pojavu. Mnogi danas smatraju da je jedino tzv. pravedni rat legitiman, odnosno vjeruju da se može voditi jedino kroz međunarodne organizacije poput UN koje bi trebale zaustaviti ratove i nepravednu agresiju. Drugi, pak,
smatraju da su međunarodne organizacije, s obzirom na njihovu praksu
posljednjih desetljeća, opterećene istim onim etičkim problemima kao i
suverene države, pa nemaju nikakvo pravo suditi što jest, a što nije
pravedan rat.
O uzrocima rata ne postoji konsenzus, s obzirom da se ratu kao fenomenučesto pristupa iz isključivih perspektiva, bilo da je riječ o jednoj
jedinoj grani nauke, bilo da je riječ o specifičnoj ideologiji.
U literaturi se, međutim, uzroci rata najčešće dijele na:

ekonomske - odnosno nastojanje da se dobave ili očuvaju ekonomski resursi koji se smatraju vitalnim za neku društvenu zajednicu
ili državu (za što postoji bezbroj primjera, od sukoba prahistorijskih
plemena oko lovišta do zaljevskog rata koji se vodio zbog kontrole nad naftnim izvorima Kuvajta)političke - odnosno nastojanje da određena država ili društvena grupa osvoji li sačuva vlast ili uticaj na određenom teritoriju (primjer
za to su dinastijski sukobi u srednjovjekovnim monarhijama poput ratova ruža u Engleskoj ili francusko-pruski rat u 19. vijeku).ideološke - koji nastaju zbog kulturne, vjerske ili ideološke netrpeljivosti između određenih društvenih grupa ili država (primjeri za
to su sukobi domorodačkih plemena s evropskim istraživačima u Doba otkrića, križarski pohodi i španski građanski rat).

Kroz historiju, pogotovo u ekonomski i kulturno razvijenijim društvima,spoznaja o visokoj cijeni rata u ljudima i materijalnim bogatstvima je
rezultirala pokušajima da se ta cijena smanji kroz njegovu
formalizaciju, odnosno da se način ratovanja ograniči običajima, zakonima i međunarodnim ugovorima. U nekim od ranih civilizacija, te su se zabrane odnosile na tačno
određeno doba godine kada se mogao voditi rat (što je zaraćenim stranama
omogućavalo
nesmetanu žetvu), odnosno ograničenje učestvovanja u ratu na tačno
određene kategorije stanovništva (u pravilu muškarce tačno određene dobi
i društvenog statusa) ili isključivo korištenje tačno određenih vrsta
oružja i taktike.
Osim iz ekonomskih i političkih, nekada su ograničenja ratovanja bila
motivirana vjerskim uvjerenjima. Jedan od primjera su Azteci, čijasu taktika i naoružanje imali svrhu fizičkog onesposobljavanja i
zarobljavanja neprijatelja umjesto njihovog ubijanja, a Å¡to je trebalo
poslužiti za njihovo žrtvovanje bogovima.
Ograničenja ratovanja, što iz političkih, što iz ekonomskih, što iz
vjerskih motiva, su ponekad dovodila do toga da ratovi imaju
ritualni karakter. Nakon što su industrijska revolucija irazvoj oružja sredinom 19. vijeka ukazali na dotada nezabilježenudestruktivnu mogućnost rata, pokret za ograničenje rata, odnosno načina
njegovog vođenja je rezultirao nizom međunarodnih konvencija koje čine
osnov savremenog ratnog prava. Od svih njih sunajpoznatije Ženevske i Haške konvencije.Koncept ograničenja rata i njegovog vođenja je, pak, predmetom kritike.
S jedne strane ga napadaju pacifisti, držeći kakoformalizacija i ustanovljenje pravila daju legimitet ratu koji je po
njima u bilo kakvoj formi apsolutno neprihvatljiv. S druge strane je
koncept ograničenja rata odbacuju razni revolucionarni pokreti i zagovornici asimetričnog ratovanja koji drže da su ratna pravila ništa drugo do propagandno sredstvo kojim
u klasičnom vojničkom smislu jača strana nastoji cementirati svoj
superiorni položaj na račun slabije strane koja joj se ne može efikasno
suprotstaviti na način dozvoljen ratnim pravom. Takvi stavovi su se u
moderno doba prvi put javili u doba francuskerevolucije, kada se po prvi put javlja i koncept totalnog rata kao negacije svih ograničenja ratovanja.